Từ năm 2026, mọi hộ kinh doanh phải tự kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu phát sinh, với cách tính thuế thay đổi theo từng mức doanh thu và quy mô hoạt động.
Từ ngày 1/1/2026, hình thức thuế khoán sẽ chính thức dừng áp dụng. Thay vào đó, mọi hộ kinh doanh phát sinh doanh thu thuộc diện chịu thuế đều phải tự kê khai và tự nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế. Vậy quy định tính thuế mới dành cho hộ kinh doanh được áp dụng ra sao?
Cách tính thuế tương tự doanh nghiệp nộp thuế trực tiếp
Bộ Tài chính cho biết phương pháp tính thuế của hộ kinh doanh theo cơ chế kê khai khá giống doanh nghiệp áp dụng phương pháp trực tiếp. Thuế được xác định theo công thức:
- Thuế giá trị gia tăng (GTGT) = Tỷ lệ % x doanh thu
- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) = Tỷ lệ % x doanh thu(Trường hợp doanh nghiệp không xác định được chi phí thì tương tự thuế TNDN)
Tất cả hộ kinh doanh – không phân biệt quy mô – bao gồm cả nhóm có doanh thu lớn tương đương doanh nghiệp nhỏ và vừa (như trong nông – lâm – thủy sản, công nghiệp – xây dựng từ 3 tỷ đồng/năm trở lên hoặc thương mại – dịch vụ từ 10 tỷ đồng/năm trở lên) đều nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu. Những hộ này không bắt buộc phải lập hệ thống kế toán đầy đủ mà có thể dùng hình thức ghi sổ đơn giản.
Nhóm 1: Doanh thu ≤ 200 triệu đồng/năm
Những hộ kinh doanh và cá nhân có doanh thu không vượt quá 200 triệu/năm được miễn thuế, nhưng vẫn phải kê khai 2 lần mỗi năm (đầu/giữa năm và cuối năm) để xác định tình trạng phát sinh thuế.
- Khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử có mã khi bán hàng.
- Sổ sách kế toán được tinh giản tối đa, có hỗ trợ phần mềm miễn phí.
- Không yêu cầu mở tài khoản ngân hàng riêng.
- Với hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử:
- Nếu sàn có chức năng thanh toán: sàn khấu trừ và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ doanh thu. Cuối năm nếu doanh thu dưới 200 triệu, phần thuế nộp thừa sẽ được hoàn.
- Nếu sàn không xử lý thanh toán: cá nhân tự kê khai theo tháng, quý hoặc từng lần phát sinh.
Nhóm 2: Doanh thu từ trên 200 triệu đến ≤ 3 tỷ đồng/năm
Nhóm này bắt buộc nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu, đồng thời có quyền đăng ký áp dụng phương pháp khấu trừ khi đáp ứng điều kiện.
Công thức tính thuế:
- Thuế GTGT = Doanh thu x tỷ lệ %
- Thuế TNCN = Doanh thu x tỷ lệ %
Tỷ lệ thuế theo từng ngành nghề:
| Ngành nghề | Thuế GTGT (%) | Thuế TNCN (%) |
|---|---|---|
| Thương mại, bán hàng hóa | 1% | 0,5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao gồm vật liệu | 5% | 2% |
| Sản xuất, dịch vụ gắn với hàng hóa, vận tải, xây dựng có bao thầu vật liệu | 3% | 1,5% |
| Ngành nghề thuộc nhóm thuế suất GTGT 5% hoặc không thuộc các nhóm trên | 2% | 1% |
Quy định kèm theo
- Kê khai thuế theo quý và quyết toán cuối năm.
- Hộ có doanh thu trên 1 tỷ, bán trực tiếp cho người tiêu dùng phải dùng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.
- Phải có tài khoản ngân hàng phục vụ kinh doanh, được hỗ trợ miễn phí phần mềm kế toán và tư vấn pháp lý.
- Nếu doanh thu vượt 3 tỷ đồng trong 2 năm liên tiếp, hộ sẽ chuyển sang nhóm 3 từ năm kế tiếp.
Ví dụ
Hộ kinh doanh tạp hóa có doanh thu 600 triệu/năm:
- Thuế GTGT: 600 triệu × 1% = 6 triệu đồng
- Thuế TNCN: 600 triệu × 0,5% = 3 triệu đồng
Tổng thuế phải nộp năm 2026: 9 triệu đồng.
Nhóm 3: Doanh thu > 3 tỷ đồng/năm
Đây là nhóm áp dụng phương pháp khấu trừ, quản lý tương tự doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp nhỏ.
Công thức tính thuế:
- Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào
- Thuế TNCN = Thu nhập tính thuế × 17%
- Trong đó: Thu nhập tính thuế = Doanh thu – Chi phí hợp lý
Nghĩa vụ đi kèm
- Kê khai theo tháng hoặc quý tùy quy mô.
- Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn từ máy tính tiền.
- Phải mở tài khoản riêng và thực hiện kế toán giống doanh nghiệp.
Ví dụ
Xưởng cơ khí có doanh thu 4 tỷ đồng/năm, chi phí hợp lý 3,2 tỷ:
- Thuế GTGT đầu ra: 4 tỷ × 10% = 400 triệu đồng
- Thuế GTGT đầu vào: 250 triệu đồng→ Thuế GTGT phải nộp = 400 – 250 = 150 triệu đồng
- Thu nhập tính thuế = 4 tỷ – 3,2 tỷ = 800 triệu đồng→ Thuế TNCN = 800 triệu × 17% = 136 triệu đồng
Tổng thuế phải nộp: 286 triệu đồng.
Hộ kinh doanh dưới 3 tỷ đồng: Nhiều thay đổi từ 2026
Cùng với việc bỏ thuế khoán, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm. Đây sẽ là nhóm chịu nhiều thay đổi về kê khai, chứng từ và quản lý thuế trong thời gian tới.
Theo VietnamNet
